प्रेरणेचा झरा....!

प्रेरणेचा झरा....!
     - चन्द्रहास
           खरंच, काही व्यक्तिमत्त्वं ग्रेटच असतात. त्यांचं स्वप्न, त्यांचं ध्येय, बोलणं, वागणं त्या ध्येयासाठीची तपश्चर्या अद्वितीयच असते.
           मी तेव्हा पदवी शिक्षण घेत होतो. माझ्या एका मित्राने 'चाणक्य' चं मासिक आणलं. तो स्पर्धा परीक्षांची तयारी करत होता. मला ते मासिक पाहताक्षणी आवडलं. मग वाचलं. आणि अनेक कुतुहलं मनात तयार झाली. जिज्ञासेचा उदय झाला. आदरणीय अविनाश धर्माधिकारी सरांबद्दल एका प्राकृतिक आदराची रूपरेखा सिद्ध होण्याचा तो क्षण होता. लहानपणापासूनचा माझा एक रेकाॅर्ड आहे, मला ज्या व्यक्तिमत्त्वाबद्दल कुतुहल वाटतं, जिज्ञासा असते; त्यांचा आणि माझा कुठेतरी संबंध येतो. कधी लवकर, कधी ऊशीरा.
           मासिक वाचलं. त्यानंतर लोकसभेचं इलेक्शन आलं. बातम्या आल्या. वाचल्या. कुतुहल आणखी वाढलं. नंतर काही वर्षांनी आदरणीय सरांची मुलाखत पाहिली. ऐकली. भारावून गेलो. बहुतेक ती मुलाखतही समीरण यांनीच घेतली असावी.
           त्यानंतर वर्ष 2011, मी टिळक शिक्षण महाविद्यालयात जाॅईन झालो. त्याच इमारतीत संध्याकाळी 'चाणक्य-'चे तास संपन्न होतात. म्हणजे आधी कुतुहल मग जिज्ञासा आणि नंतर संबंध हे रेकाॅर्ड मोडलं नाही, नियतीनं.
           2012 ऑक्टोबर, शिक्षक शिक्षणातील सर्वोत्कृष्टता या परिषदेत आदरणीय सरांचे व्याख्यान प्रत्यक्ष ऐकायला मिळाले. "शिक्षकाची सर्वोत्कृष्टता त्याच्या आई/माऊली होण्यात आहे." हे आदरणीय सरांचे वाक्य धमण्यांमध्ये भिनलंच जणु.
           नंतर 2013, गॅदरिंग महोत्सवातलं आदरणीय सरांचं भाषण, मला मिळालेली निवेदनाची संधी मी विसरू शकत नाही.
           याच दरम्यान हिंमत केली. फेसबुकवर रिक्वेस्ट पाठवली. स्वीकारतील की नाही; ह्याबद्दल शंका होती. पण पाठवली. सरांनी रिक्वेस्ट स्वीकारली. खरं तर एवढ्यावर मी समाधानी होतो; आनंदी होतो.
           मी Sanskrit is my heart! या शीर्षकाचा ब्लाॅग सुरू केला. त्या ब्लाॅगपोस्ट्सला "आवड आणि प्रतिक्रिया" या रूपात आशीर्वाद मिळू लागले. संस्कृत छन्दोबद्ध रचना त्यात मुख्यत्त्वे असतात. आज एकूण रचना अनेक झाल्या. त्यात सरांचे आशीर्वाद लाभले की, आपण योग्य मार्गावर असल्याची जाणीव होते.
           कोणत्याही अॅक्टिव्हिटीला सरांचे आशीर्वाद लाभतात. सूर्याने काजव्याला शाबासकी दिली; तर काजव्याला किती आनंद होईल! अशीच ही अनुभूती आहे.
           काल जय महाराष्ट्रवर मुलाखत पाहिली, ऐकली. संस्कृतात मुलाखतीला ' साक्षात्कार ' असा शब्द आहे. किती छान शब्द! तर या मुलाखतीचा प्रारंभच समीरणने खूप सुंदर केला. सुंदर यासाठी की, माझ्याच भावना समीरण बोलत होते; असं वाटलं. सर अनेकानेक तरुणांचे कसे प्रेरणास्थान आहेत, ते कसं प्रोत्साहन देतात; कौतुक करतात या बद्दल मला जे वाटतं; तेच एका सिद्धहस्त पत्रकाराला वाटतं, याचा एक आनंद वाटला. एखाद्या गायकाची मेहफिल रंगत जावी, तशी कालची मुलाखत होती.
           या मुलाखतीतून काय उलगडलं, हे एका वाक्यात सांगायचं तर आदरणीय सरांचा अस्खलित ध्येयवाद आणि अखंड तपश्चर्या यांचा बोध झाला.
           संस्कृत सुभाषितकाराने वक्तृत्वाचे चार प्रकार सांगीतले आहेतः
           उद्बोधक
           प्रेरक
           रंजक
           ज्ञानद
           पुढे सुभाषितकार म्हणतो; एकाच वक्तृत्वात ह्या चारही प्रकारांचा योग असणे दुर्लभ आहे. सरांच्या वक्तृत्वात हे एकत्रिकरण साधलंय. चर्चेत असो, भाषणात असो किंवा अगदी लहानशा कमेंटमध्ये असो, ठामपणा असतो. नेमकेपणा असतो. कमीत कमी व सोप्या शब्दात आपल्याला स्टॅन्ड लक्षात येतो.
           इतिहास तोच असतो, जसं सृष्टी तीच असते. कोणी त्यात सौन्दर्यस्थळं शोधतो, कोणी राष्ट्र नि संस्कृतीचा जाज्ज्वल्य अभिमान, कोणी आणखी काही. धर्माधिकारी सर त्यात राष्ट्र नि संस्कृतीचा जाज्ज्वल्य अभिमान आणि माणसाचा उत्कर्ष शोधतात नि मांडतात. मी सरांच्या व्यक्तित्त्वाकडे आकर्षित होण्याचं गमक यात असण्याची शक्यता प्रकर्षाने अधिक वाटते.
           माणूस प्रभावी कशामुळे ठरतो? शक्तिसंपन्नतेमुळे. सर्वात प्रभावी शक्ती कोणती? इच्छाशक्ती किंवा संकल्पशक्ती. जी उपनिषद् काळात नचिकेताकडे होती. स्वामी विवेकानंदांनाही जग बदलायला 100 नचिकेता हवे होते. सरांचीही इच्छाशक्ती संकल्पशक्ती प्रचंड असल्याचे जाणवते.
           अटलजींच्या कवितांमध्ये जो उज्ज्वल आशावाद प्रतिबिंबित होतो, तोच सरांच्या वक्तृत्वात, नेतृत्वात आणि कर्तृत्वात दिसून येतो. तसंही अटल आणि अविनाश हे दोन शब्द अर्थदृष्ट्या निकटतम आहेत.
           सरांनी अशाच प्रकारे भारतमातेची सेवा करत रहावी. आमच्या सारख्यांवर प्रोत्साहन, प्रेरणा आणि आशीर्वाद यांची वृष्टी करून या महान सृष्टीचं ऋण अंशतः तरी फेडण्याची आमची क्षमता विकसित करावी; हीच जगदंबचरणारविन्दी प्रार्थना।
           इति लेखनसीमा।